W skrócie
- Ibuprofen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Łagodzi ból, obniża gorączkę i zmniejsza stan zapalny.
- Dorosły może bez recepty przyjąć jednorazowo 200–400 mg i najwyżej 1200 mg na dobę[1][2].
- Może podrażniać żołądek, obciążać nerki i podnosić ciśnienie. Ryzyko rośnie z dawką, czasem stosowania i wiekiem.
- Bez porady lekarza nie stosuj go w ciąży, przy chorobie wrzodowej, ciężkich chorobach serca, nerek lub wątroby, przy ospie wietrznej ani przy odwodnieniu.
Jak działa ibuprofen
Ibuprofen hamuje wytwarzanie prostaglandyn – substancji, które w organizmie wywołują ból, gorączkę i stan zapalny. Dlatego w odróżnieniu od paracetamolu działa także przeciwzapalnie. Stosuje się go m.in. przy bólu głowy, bólu zęba, bólu miesiączkowym, bólach mięśni i stawów, a także przy gorączce.
Prostaglandyny mają jednak też funkcje ochronne: chronią błonę śluzową żołądka i pomagają utrzymać przepływ krwi przez nerki. Stąd biorą się najważniejsze działania niepożądane ibuprofenu[1].
Jak dawkować ibuprofen
Dorośli i młodzież od 12 lat ważąca co najmniej 40 kg
- jednorazowo 200–400 mg,
- między dawkami zachowaj odstęp podany w ulotce – zwykle 4–6 godzin,
- najwyżej 1200 mg na dobę, czyli np. 6 tabletek po 200 mg albo 3 tabletki po 400 mg[1][2].
Dawka 1200 mg na dobę to górna granica w lekach bez recepty – większe dawki stosuje się tylko z zalecenia lekarza[3]. Przy wrażliwym żołądku przyjmuj ibuprofen z posiłkiem lub tuż po nim[1][2].
Bez konsultacji z lekarzem stosuj go krótko. Jeśli gorączka utrzymuje się dłużej niż 3 dni albo ból dłużej niż 4 dni, skontaktuj się z lekarzem[1]. Dokładny limit podaje ulotka Twojego preparatu.
Dzieci
Ibuprofen można podawać dzieciom od 3. miesiąca życia, które ważą ponad 5 kg – w postaci przeznaczonej dla dzieci i w dawce zależnej od wieku, a czasem masy ciała, podanej w ulotce. Bez konsultacji z lekarzem nie podawaj go dłużej niż 3 dni, a niemowlętom w wieku 3–6 miesięcy – dłużej niż dobę[5].
Nie podawaj ibuprofenu dziecku, które[6]:
- jest odwodnione, np. z powodu wymiotów lub biegunki,
- choruje na ospę wietrzną,
- ma astmę – chyba że zalecił to lekarz.
Kto nie powinien przyjmować ibuprofenu
Nie stosuj ibuprofenu, jeśli[1]:
- po kwasie acetylosalicylowym (aspirynie) lub innym leku z grupy NLPZ wystąpiły kiedyś duszność, napad astmy, pokrzywka, obrzęk lub katar,
- masz czynną chorobę wrzodową albo w przeszłości nawracające wrzody lub krwawienie z przewodu pokarmowego,
- chorujesz na ciężką niewydolność serca, wątroby lub nerek,
- jesteś w trzecim trymestrze ciąży,
- występuje ciężkie odwodnienie, np. z powodu wymiotów, biegunki lub zbyt małej ilości wypijanych płynów.
Zanim weźmiesz ibuprofen, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, jeśli[1][2]:
- masz astmę, katar sienny, polipy nosa lub inną chorobę alergiczną,
- chorujesz na nadciśnienie, niewydolność serca lub chorobę wieńcową albo masz za sobą zawał lub udar,
- chorujesz na nerki lub wątrobę,
- masz chorobę Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub toczeń,
- masz zaburzenia krzepnięcia krwi,
- jesteś w podeszłym wieku,
- jesteś w ciąży, starasz się o dziecko lub karmisz piersią.
Najważniejsze działania niepożądane
Żołądek i jelita
Ibuprofen, jak inne NLPZ, może wywoływać niestrawność i ból brzucha, a rzadziej wrzody i krwawienie z przewodu pokarmowego. Ryzyko rośnie z dawką i wiekiem, u osób, które miały już wrzody, oraz przy jednoczesnym przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych, sterydów, niektórych leków przeciwdepresyjnych albo alkoholu[1]. Więcej o dolegliwościach żołądkowych po lekach przeciwbólowych przeczytasz w artykule o zgadze i niestrawności.
Serce i ciśnienie
Leki z grupy NLPZ mogą powodować zatrzymanie wody w organizmie, obrzęki i wzrost ciśnienia[1]. Duże dawki ibuprofenu – 2400 mg na dobę i więcej, stosowane tylko z zalecenia lekarza – nieznacznie zwiększają ryzyko zawału serca i udaru. Przy dawkach do 1200 mg na dobę, czyli tych stosowanych bez recepty, takiego wzrostu ryzyka nie stwierdzono[3].
Nerki
Ibuprofen zmniejsza przepływ krwi przez nerki. Największe ryzyko ich uszkodzenia dotyczy osób odwodnionych, starszych, chorujących na nerki, serce lub wątrobę oraz przyjmujących leki moczopędne albo niektóre leki na nadciśnienie[1]. Dlatego nie sięgaj po ibuprofen przy silnych wymiotach lub biegunce, gdy organizm traci dużo wody.
Może ukryć nasilającą się infekcję
Ibuprofen obniża gorączkę i łagodzi ból, przez co może zamaskować objawy pogarszającej się infekcji – opisywano to m.in. przy bakteryjnym zapaleniu płuc i powikłaniach ospy wietrznej. Jeśli przyjmujesz go z powodu infekcji, a objawy nie ustępują lub się nasilają, skontaktuj się z lekarzem[1].
Kiedy iść do lekarza
Natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, jeśli:
- po przyjęciu ibuprofenu pojawił się obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła, duszność, świszczący oddech albo nagła, rozległa wysypka,
- pojawiły się wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy albo czarny, smolisty stolec – to mogą być objawy krwawienia z przewodu pokarmowego,
- na skórze pojawiły się pęcherze, nadżerki lub złuszczanie, zwłaszcza z gorączką.
Kiedy umówić wizytę u lekarza
Skontaktuj się z lekarzem, gdy:
- gorączka trwa dłużej niż 3 dni albo ból dłużej niż 4 dni[1],
- potrzebujesz leków przeciwbólowych coraz częściej – np. na ból głowy przez wiele dni w miesiącu, bo zbyt częste ich przyjmowanie samo może go podtrzymywać[1],
- pojawiła się krew w moczu albo obrzęki kostek, stóp lub dłoni[2],
- przyjmujesz na stałe leki na nadciśnienie, przeciwzakrzepowe lub przeciwdepresyjne i potrzebujesz leku przeciwbólowego.
Ibuprofen w ciąży i podczas karmienia piersią
W ciąży nie stosuj ibuprofenu bez zalecenia lekarza[2]. Od 20. tygodnia ciąży może on zaburzać pracę nerek płodu i prowadzić do małowodzia, czyli zbyt małej ilości płynu owodniowego. Może się ono pojawić krótko po rozpoczęciu leczenia[1][4]. W trzecim trymestrze ibuprofen jest przeciwwskazany[1]. Na ból i gorączkę w ciąży zwykle wybiera się paracetamol.
Ibuprofen przenika do mleka matki w niewielkim stopniu. Przy krótkotrwałym stosowaniu w zalecanych dawkach zwykle nie trzeba przerywać karmienia piersią[1], ale zanim go przyjmiesz, zapytaj farmaceutę lub lekarza[2].
Z jakimi lekami nie łączyć ibuprofenu
Ostrożności wymaga też łączenie ibuprofenu z[1]:
- lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryną) i przeciwpłytkowymi – rośnie ryzyko krwawienia,
- małą dawką kwasu acetylosalicylowego przyjmowaną „na serce” – regularne stosowanie ibuprofenu może osłabiać jej ochronne działanie, a pojedyncze dawki raczej nie mają znaczenia[3],
- lekami na nadciśnienie (np. inhibitorami ACE, sartanami, beta-blokerami) i moczopędnymi – ibuprofen może osłabiać ich działanie i obciążać nerki,
- sterydami (kortykosteroidami) i lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI – rośnie ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego,
- litem i metotreksatem – ibuprofen może zwiększać ich stężenie we krwi,
- alkoholem – zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.
Ibuprofen można natomiast łączyć z paracetamolem – opisujemy to w artykule Paracetamol i ibuprofen razem.
Jak bezpiecznie stosować ibuprofen
- Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas[1].
- Przy wrażliwym żołądku przyjmuj go z posiłkiem.
- Przy gorączce, wymiotach i biegunce dbaj o nawodnienie – odwodnienie zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek.
- Przed przyjęciem każdego leku złożonego sprawdź, czy nie zawiera ibuprofenu lub innego NLPZ.
- Przechowuj leki tak, żeby dzieci nie miały do nich dostępu.